Innovatieve maatregelen voor nutriëntenverwijdering uit landbouwwater

Bemesting van landbouwgronden is noodzakelijk voor een goede gewasopbrengst. Voor het watersysteem zijn hoge nutriëntenconcentraties een bedreiging; in de meeste watergangen worden de ecologische doelstellingen, vanuit onder meer de Europese Kaderrichtlijn Water, niet gehaald. De af- en uitspoeling van nutriënten van landbouwpercelen is één van de oorzaken hiervan. Om dit probleem aan te pakken heeft advies- en ingenieursbureau ARCADIS een aantal eenvoudige maatregelen ontwikkeld, waarmee al op korte termijn een belangrijke verbetering kan worden bereikt. Deze maatregelen worden op verschillende locaties in de praktijk toegepast.

Brongerichte maatregelen zijn vanzelfsprekend het meest duurzaam. Deze zijn echter pas op lange termijn te realiseren en/of voldoende effectief. Bovendien blijft een zeker verlies naar het grond- en oppervlaktewater bij open teelten onvermijdelijk. Effectgerichte maatregelen zijn daarom in veel gevallen wenselijk.

De ontwikkelde maatregelen richten zich met name op fosfaatverwijdering uit het watersysteem en zijn inzetbaar in verschillende situaties:

  • IJzerzakken. Dit zijn waterdoorlaatbare zakken, gevuld met een ijzerhoudend substraat dat fosfaat absorbeert. Deze zakken kunnen in afwateringsgreppels en kleine landbouwperceelsloten worden gelegd (zie figuur 1). Afspoelend fosfaatrijk water sijpelt hier doorheen en wordt voorgezuiverd voordat het in het slotenstelsel terecht komt.
  • Een nutriëntenstuw. Dit is een constructie met een bak met ijzerhoudend substraat, die achter een stuw in eutrofe watergangen kan worden aangebracht (zie figuur 2). Hier wordt water onder vrij verval doorheen geleid, waarbij het ontdaan wordt van fosfaten. Ook andere constructies zijn denkbaar.
  • Een MUD-trap. Deze maatregel is gericht op het verwijderen van aan slib gebonden fosfaat uit langzaam stromende watergangen. Hiervoor is een compact alternatief voor gebruikelijke slibvangen ontwikkeld. De MUD-trap bevordert het bezinken van slib. De verschillende slibfracties kunnen vervolgen worden afgepompt naar een container (zie figuur 3) en, afhankelijk van de kwaliteit, verder worden toegepast. Zie ook de ARCADIS-website.

Door juiste locatiekeuze en slim inzetten van deze maatregelen kunnen agrariërs en waterbeheerders op korte termijn, tegen relatief geringe kosten een belangrijke bijdrage leveren aan het verbeteren van de waterkwaliteit.

ARCADIS levert graag advies op maat, ook op het gebied van stikstofverwijdering. Wilt u meer informatie? Neem dan contact op met ARCADIS, telefoon 026 3778 911.